Jerzy Konikowski

Przyczynek do partii węgierskiej [C50]

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Ge7

Nazwę temu otwarciu  nadano na cześć meczu rozegranego w latach 1842-1845 drogą pocztową pomiędzy Paryżem i Pestem, dzisiaj wschodnią częścią Budapesztu.

Posunięciem w tekście czarne bronią się przed nieprzyjemnym wypadem skoczka po Sf3-g5. Jednakże według oceny teorii ten skromny ruch daje białym swobodniejszą grę i tym samym lepsze szanse. 

Uważam, że jest to duża przesada. Rozwój gońca na e7 jest solidnym planem i daje czarnym całkiem realne możliwości obronne. Sam grywałem partię węgierską przez dłuższy czas jako początkujący junior z całkiem niezłymi rezultatami. 

4.d4

Energiczna reakcja w centrum, czyli próba obalenia koncepcji obronnej czarnych. Po 4.0-0 Sf6 5.Sc3 (Lub 5.d3 0-0 6.We1 d6 7.a4 Ge6 8.Sbd2 Hd7 9.c3 Wad8 10.a5 a6 11.Gb3 Hc8 12.Sc4 h6 13.Se3 Wfe8 14.Sd5 Sb8 15.d4 Sbd7 i czarne trzymają swą pozycję.) 5...d6 6.d4 Gg4 czarne nie mają żadnych problemów.

4...d6

Czarne trzymają napięcie walki. Bicie na d4 jest korzystne dla białych: 4...exd4 5.Sxd4 d6 6.0-0 Sf6 7.Sc3 0-0 8.h3 (Ten ruch jest w wielu przypadkach bardzo pożyteczny, gdyż nie dopuszcza do rozwoju czarnych figur na g4. Po 8.We1 Gg4 9.Ge2 Sxd4 10.Hxd4 Gxe2 11.Wxe2 We8 czarne mogą być zadowolone ze swej pozycji.) 8...Gd7 (Próbowano także grać 8...Sxd4 9.Hxd4 Ge6 itd.) 9.f4 Sxd4 10.Hxd4 Gc6 11.Ge3 Sd7 12.Sd5 Gxd5 13.Gxd5 c6 14.Gb3 Sc5 15.Wad1 Hc7 i według Keresa białe mają lepsze perspektywy, gdyż dysponują one prostym planem gry:  g2-g4 i f4-f5 z akcją na skrzydle królewskim.

5.Sc3

Białe nie chcą forsować wydarzeń w centrum. Zobaczmy alternatywy:

I. 5.dxe5 dxe5 6.Gd5 (Lub 6.Hxd8+ Gxd8 7.Sc3 Sf6 8.Ge3 a6 9.0-0-0 Gg4 z wyrównaniem.) 6...Gd6 (6...Gd7!?) 7.Sg5 Sh6 8.c3 Se7 9.Gb3 Sg6 10.g3 He7 11.h3 Gd7 12.He2 0-0-0 13.Sf3 Gc5 14.Ge3 Kb8 15.Sbd2 Gxe3 16.Hxe3 i teraz czarne w partii Bronstein-Reshevsky, Petropolis 1973, powinny grać 16...f6 z ideą  Sh6-f7 i równymi szansami.

II. 5.d5 Sb8 6.Gd3 (6.Gb5+ c6 7.dxc6 bxc6 8.Gc4 Sf6 9.Sc3 0-0 10.0-0 Sbd7 11.He2 a5 12.Wd1 Hc7= Filipowicz-Ciocaltea, Halle 1974) 6...Sf6 7.c4 (7.h3 c6 8.c4 b5 ze skomplikowaną grą) 7...0-0 8.Sc3 (Lub 8.h3 Sbd7 9.Sc3 Se8 10.0-0 g6 11.Gh6 Sg7 12.Hd2 f5!? z obustronnymi szansami.) 8...c6 (8...Sbd7!?) 9.0-0 Sbd7 10.Wb1 We8 11.b4 Sf8 12.We1 Sg6 13.Gf1 a5 i czarne mają dobre kontrszanse.

5...Sf6

Z celem szybkiego zakończenia rozwoju. Chyba możliwe jest także 5...Gg4!? np. 6.d5 (6.Gb5 exd4 7.Hxd4 Hd7 8.Hd3 Sf6 9.Gg5 a6 10.Ga4 b5 11.Gb3 0-0 12.a4 Gxf3 13.Hxf3 Sd4 14.Hd3 Hg4 15.Gxf6 Gxf6 16.Sd5 Hxg2 17.0-0-0 Sxb3+ 18.Hxb3 Gd8 19.He3 We8 20.Whg1 Hxe4 21.Hh6 g6 22.Wd3 We5-+ L.Nilsson-Wiik, ICCF 1988.) 6...Sd4 7.Ge2 Sxe2 8.Hxe2 a6 9.h3 Gh5 10.g4 Gg6 11.Gd2 b5 12.a3 Sf6 13.0-0-0 0-0 14.Wdg1 Wb8 15.g5 Sh5 16.Sh4 b4 17.Sxg6 fxg6 18.axb4 Wxb4 19.Sa2 Wd4 20.h4 Sf4 21.Gxf4 Wxf4 22.f3 Wxh4! 23.Kb1 Wxh1 24.Wxh1 Gxg5 25.Wd1 Wxd1+ 26.Hxd1 a5 27.c4 h5-+ Memmo-D.Schmidt, IECC email 1998.

6.h3

6.dxe5 Sxe5 7.Ge2 0-0 8.0-0 Sxf3+ 9.Gxf3 Ge6 10.Gf4 Sd7 11.Hd2 Se5 12.Ge2 Sc4 13.Gxc4 Gxc4 14.Wfe1 Gf6= 

6...0-0 7.0-0

W partii korespondencyjnej 1988, Klapp-Glaser, grano: 7.Ge3 Sxe4 8.Sd5 (8.Sxe4 d5 9.Sxe5 Sxe5 10.dxe5 dxc4 11.Hf3 c6 z niejasną grą) 8...exd4 9.Sxd4 Se5 10.Gb3 c6 11.Sxe7+ Hxe7 12.Sf3 Ge6 13.Sxe5 dxe5 14.Gxe6 Hxe6 15.0-0 Wfd8 16.He2 Sf6 17.c4 b6 18.Wfd1 Wd7 19.Wxd7 Sxd7 20.b3 c5 21.Wd1 We8 22.Hd3 Sf8 23.Gc1 We7 24.Hd8 Wd7 25.Wxd7 Hxd7 26.Hg5 Hd1+ 27.Kh2 f6 28.Hd2 Hxd2 29.Gxd2 Kf7 z wygraną końcówką czarnych.

7...h6

Czarne planują przegrupować swe siły według schematu: Tf8-e8, Le7-f8, g7-g6, Lf8-g7 itd. Możliwe jest także 7...a6 8.a4 exd4 (8...Gd7 9.Ge3 He8 10.He2 Gd8 11.dxe5 Sxe5 12.Sxe5 Hxe5 13.f3 c6 14.Wfd1 Gc7 15.Gd4 Hg5 16.Hd2 Hg6 17.Gd3 Se8 18.Se2 Kh8 19.Sf4 Hg5 20.Ge3 He7 21.c4 f5 22.Se2 fxe4 23.Gxe4 Sf6 24.Gd3 Wae8 25.Gf2 d5 i czarne stoją dobrze, Firnhaber-Stamer, koresp. 1994.) 9.Sxd4 Sxd4 10.Hxd4 Ge6 11.a5 Gxc4 12.Hxc4 Hd7 13.Wd1 Hc6 14.He2 Wfe8 15.Wa4 Gd8 16.Wc4 Hd7 17.Gf4 We6 18.Hf3 He8 i białe stoją tylko optycznie lepiej, gdyż czarne powinny utrzymać swą pozycję, Bengtsson-Demyak, IECG email 2002.

8.We1

Po 8.Ge3 Sxe4 9.Sxe4 d5 10.Sxe5 Sxe5 11.dxe5 dxc4 12.Hf3 Hd7 13.Sc3 c6 14.Wad1 Hf5 15.Hg3 Kh7 16.f4 szanse czarnych nie są złe. Zobaczmy: 16...f6 (16...Hg6 17.Hxg6+ fxg6 18.Se4 b6 19.g4 Ge6 i czarne powinny ze swoją parą gońców, mimo słabych pionków, utrzymać pozycję.) 17.Gd4 Ge6 (Na uwagę zasługuje 17...fxe5!? 18.Gxe5 Wf7 itd.) 18.Hf2 fxe5 19.Gxe5 Hg6!? (W partii korespondencyjnej 2004, B.Nikel-Helmer, nastąpiło: 19...h5? 20.Wfe1 Wf7 21.Gd6 Gf6 22.Se4 Gd5 23.Sg3 Hg6 24.f5 Hh6 25.Gf4 Gg5 26.Wd4 Waf8 27.We5 g6 28.Gxg5 Hxg5 29.fxg6+ Hxg6 30.He2 Gf3 31.He1 Gxg2 32.Wxh5+ Hxh5 33.Sxh5 Wf1+ 34.Hxf1 Gxf1 35.Sg3 Gxh3 36.Wh4+ Kg6 37.Wxh3 z wygraną białych.) 20.Kh1 h5 21.Gd6 Gxd6 22.Wxd6 Hf5 23.We1 Wae8 i w tej ostrej pozycji czarne mają dobre szanse.

8...We8 9.Ge3 Gf8

Bicie na d4 nie jest konieczne, choć chyba możliwe: 9...exd4 10.Sxd4 Gf8 11.Gf4 Sxd4 12.Hxd4 Ge6 13.Wad1 Sd7 14.Gd5 Gxd5 15.Sxd5 c6 16.Sc3 Se5 17.b3 Hb6 18.Hd2 Wad8 19.Ge3 Ha5 z obustronnymi szansami, Tal-Filp, Miskolc 1963.

10.dxe5 dxe5 11.Hxd8 Wxd8 12.Sd5 Sxd5 13.Gxd5 Gd6 14.Gxc6 bxc6 15.Wed1 Ge6 16.Wac1 a5 17.c4 f6 18.c5 Ge7 19.Wxd8+ Wxd8 20.a3 Kf7 21.b4 axb4 22.axb4 Wa8 23.Gd2 Wa2 24.Gc3 g6 25.Wa1 Wxa1+ 26.Gxa1 Gf8
z równą końcówką, Crowther-Allenby, koresp. 2001.

Podsumowanie: według mnie niesłusznie uważa się partię węgierską jako mało ambitne otwarcie. Nie ma bowiem zdecydowanej drogi dla białych, która by prowadziłaby do ich jasnej przewagi. Warto zaznaczyć, że wariant ten stosował wielki mistrz kontrataku Tigran Petrosjan.